Bijbelvertalingen: Hoe kies je de 'juiste'?

Hoe kies je de juiste?

Er zijn veel verschillende Bijbelvertalingen. Maar waarom eigenlijk? En hoe kies je de juiste voor het moment?

In dit blog leggen we kort en helder uit wat de verschillen zijn tussen vertalingen, wanneer je welke gebruikt en waarom we soms bewust kiezen voor een zin uit een minder letterlijke vertaling, zoals uit Het Boek.

We schrijven dit als achtergrond bij andere blogs. Daar houden we het graag beknopt, maar tegelijk willen we wel eerlijk zijn over de bronnen die we gebruiken. Daarom kun je hier terecht voor een helder overzicht. Zodat je weet: wat lees ik eigenlijk en waar komt het vandaan?

Wat is een Bijbelvertaling?

De Bijbel is oorspronkelijk geschreven in het Hebreeuws, Aramees en Grieks. Iedere Nederlandse Bijbel die je leest, is dus een vertaling. Maar bij het vertalen van een oud boek vol beeldspraak, cultuur en theologische diepgang moet je keuzes maken: vertaal je woord voor woord, of breng je liever de gedachte erachter over?

Dat verklaart waarom er verschillende soorten vertalingen bestaan. Ze zijn niet allemaal even letterlijk en dat is ook niet altijd de bedoeling.

Veelgebruikte afkortingen uitgelegd

Misschien zie je in dit blog namen als “NBV21” of “HSV” langskomen en denk je: wat betekent dat eigenlijk? Geen zorgen, hier een overzichtje van de bekendste Bijbelvertalingen in Nederland:

Afkorting	Volledige naam	Jaar	Kenmerk
NBV21	Nieuwe Bijbelvertaling 2021	2021	Heldere, eigentijdse taal, trouw aan de grondtekst
HSV	Herziene Statenvertaling	2010	Moderne herziening van de Statenvertaling, woordgetrouw
NBG ’51	NBG-vertaling van het Nederlands Bijbelgenootschap	1951	Klassiek, letterlijk, wat ouder Nederlands
BGT	Bijbel in Gewone Taal	2014	Extra eenvoudig, geschreven voor alle leeftijden
Het Boek	Vrije parafrase van de Bijbel	1987/2008	Beeldend en makkelijk leesbaar, geen letterlijke vertaling

Drie vertaalstijlen: van letterlijk tot los

We onderscheiden meestal drie soorten vertalingen:

Vertaalstijl	Wat is het?	Voorbeelden
Letterlijk	Zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke woorden	HSV, NBG ’51
Dynamisch	Begrijpelijk Nederlands met behoud van betekenis	NBV21
Parafrase	Vrije hertaling die de strekking overbrengt	Het Boek, BGT

Letterlijke vertalingen zijn goed voor studie, maar kunnen stroef lezen. Dynamische vertalingen zijn iets vrijer maar nog steeds betrouwbaar. Parafrasevertalingen zijn het meest toegankelijk, maar nemen ook het meeste vrijheid.

Veelgebruikte afkortingen uitgelegd

Misschien zie je in dit blog namen als “NBV21” of “HSV” langskomen en denk je: wat betekent dat eigenlijk? Geen zorgen, hier een overzichtje van de bekendste Bijbelvertalingen in Nederland:

NBV21
Volledige naam: Nieuwe Bijbelvertaling 2021
Jaar: 2021
Kenmerk: Heldere, eigentijdse taal, trouw aan de grondtekst

HSV
Volledige naam: Herziene Statenvertaling
Jaar: 2010
Kenmerk: Moderne herziening van de Statenvertaling, woordgetrouw

NBG ’51
Volledige naam: NBG-vertaling van het Nederlands Bijbelgenootschap
Jaar: 1951
Kenmerk: Klassiek, letterlijk, wat ouder Nederlands

BGT
Volledige naam: Bijbel in Gewone Taal
Jaar: 2014
Kenmerk: Extra eenvoudig, geschreven voor alle leeftijden

Het Boek
Volledige naam: Vrije parafrase van de Bijbel
Jaar: 1987/2008
Kenmerk: Beeldend en makkelijk leesbaar, geen letterlijke vertaling

Drie vertaalstijlen: van letterlijk tot los

We onderscheiden meestal drie soorten vertalingen:

Letterlijk
Wat is het?: Zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke woorden
Voorbeelden: HSV, NBG ’51

Dynamisch
Wat is het?: Begrijpelijk Nederlands met behoud van betekenis
Voorbeelden: NBV21

Parafrase
Wat is het?: Vrije hertaling die de strekking overbrengt
Voorbeelden: Het Boek, BGT

Welke gebruik je wanneer?

Er is geen perfecte vertaling voor álles. Wel kun je per situatie een verstandige keuze maken:

Voor bijbelstudie

Gebruik liever een letterlijke of dynamisch getrouwe vertaling.
Aanrader: HSV of NBV21
De HSV blijft dicht bij de grondtekst. De NBV21 is iets vloeiender, maar nog steeds zorgvuldig vertaald.

Voor stille tijd of dagelijks lezen

Je zoekt dan vaak helderheid en diepgang.
Aanrader: NBV21
Ook BGT of Het Boek kunnen helpen om vertrouwde teksten opnieuw te laten spreken, zolang je weet dat ze minder letterlijk zijn.

Voor kinderen of mensen zonder Bijbelachtergrond

Een begrijpelijke parafrase maakt de Bijbel toegankelijk.
Aanrader: BGT of Het Boek
Maar lees ook eens uit een andere vertaling als je daar klaar voor bent.

Voorlezen

Een goede voorleesbijbel leest natuurlijk en duidelijk.
Aanrader: NBV21
Of BGT als je echt eenvoudig wilt overbrengen wat er staat.

Over mooie zinnen uit vrije vertalingen

Soms komt een zin uit een vrije vertaling echt binnen. Bijvoorbeeld:

“Ik wil een lawine van goede daden zien.” Het Boek, Amos 5:24

Dat beeld spreekt enorm. Maar in de NBV21 lezen we:

“Laat het recht stromen als water, en gerechtigheid als een altijd voortvloeiende beek.”

Allebei krachtig, maar verschillend. Het Boek voegt beeld toe en dat is prima, zolang je weet dat het geen letterlijke weergave is. Je kunt zulke zinnen gerust gebruiken in gesprekken of blogs (zoals wij doen), maar wees bewust van de bron en de context.

Tot slot: wijsheid en mildheid

Er is geen ‘beste’ vertaling voor iedereen. Elke vertaling is een keuze: tussen nauwkeurigheid, leesbaarheid en stijl.

Onze tip: gebruik wat past bij het moment, wees eerlijk over je bron en veroordeel anderen niet om hun keuze. God kan door allerlei vormen heen spreken, zelfs als de woorden niet perfect vertaald zijn.

✧Vragen, vragen, vragen ✧